دانلود رمان<\/a> اینجا کلیک کنید.<\/p>\nبخش هایی از کتاب توبه شکن<\/h2>\n
«مادرش راست می گفت!<\/p>\n
می گفت وقتی که می خندی مادر، آنچنان در چشم همه؛ پر لعل و شکر قهقهه نزن، خنده هایت را بلند نکن! مبادا که آوازه خوشی هایت به گوش بخیلان برسد، مبادا که جار بزنی و همان بشود شعلهٔ دامانت! آن وقت است که آتشش پیچک می شود و دم به دم می پیچد دور تنت و عقب می کشند! همان ها که دیده و شنیده اند! گفته بود و کاش که گاهی گوش ها، در و دروازه نمی شدند!<\/p>\n
روزهایش مثل برق و باد می گذرد. در میان دعواهای گه گاهش با معین، گاهی تردید می کند. می ترسد از این تصمیم آنی که هرچه بود پشتش عشق خودش بود و داشتن معینش!<\/p>\n
به جای دل و قلوه گرفتن بیشتر بحث می کنند، معین حرف زور می زند و مجبورش می کند به جای شال پوشیدن های شل و ولش، روسری و یا حتی مقنعه بپوشد! حالش بهم می خورد!<\/p>\n
از آن مقنعه ای که به زور می پوشد تا آن زندگی که اگر قرار بود اولش این باشد، آخر آخرش چه می شد؟<\/p>\n
تردید تمام جانش را شب و روز می خورد و معین مدام اجبار می کند و پس از آن هم، معذرت خواهی! با یک بغل کشیدن به رسم خودش و یک بوسه و شاخه گل و یا حتی یک هدیه، سعی دارد تمامش کند و نمی شد! برای قاصدک به این آسانی همه چیز تمام نمی شد. آن نعره هایی که معین بر سرش می زند را از یاد نمی برد! گناهکار بود درست، اما معین این را پذیرفته و جلو آمده بود! هیچ قرار نبود تا آخر زندگی این طور بر سرش بکوبد و به خاطر گذشته اش یک ریز اجبارش کند!<\/p>\n
ـ با این ریخت از این در پا گذاشتی بیرون، به امام حسین که قلماتو می شکنم…<\/p>\n
محمدمتین نچی می کند و دست معین را می کشد.<\/p>\n
ـ تمومش کن معین!<\/p>\n
و قاصدک نگاهش با چشمانی که پر از حسرت و افسوس است، خیره معین! مُرده بود معین قبلی! مُرده بود!<\/p>\n
او دستش را از دست برادرش می کشد و سر می کشد به سمت قاصدک و انگشت اشاره اش را در هوا و جلوی او تکان می دهد.<\/p>\n
ـ یا میری مث آدم حسابیا یه چی تنت می کنی ریختتو درست و حسابی ببینم، یا می شم اونی که نباس بشم!<\/p>\n
ـ لباسام چشه مگه؟ چیش عوض شده؟ همیشه همین بودم من! معین بسه هرچی گفتی و گفتم چشم! گفتی آرایشتو کم کن، کم کردم. گفتی مو رنگ نکن دیگه، نکردم! گفتی شال سر نکن، نکردم! گفتی با خودم بیرون برو، نگو نخند، نکردم! ولی این رسمش نیس معین! من اینی که تو داری زور می کنی نبودم! یادته؟ من از روز اول همین بودم! همین!<\/p>\n
و به سرتا پا و لباس هایش اشاره می کند! چشمانش، چانه اش و تنش همه می لرزند و در چشم مشکی مرد کنار معین می نشیند!<\/p>\n
ـ از روز اول بد کردم که هیچی بهت نگفتم و از اون ناکجا آباد سر در آوردی! از روز اول باید با هر غلطی که می کردی می زدم گوشت می نشوندمت سرجات!<\/p>\n
قاصدک پوزخند می زند و سری تکان می دهد.<\/p>\n
ـ نه که تو هم آسه رفتی و آسه اومدی! من و تا دم مرگ بردن، تو چی؟! تو رو هم با زور و کتک بردن!؟<\/p>\n
قدمی نزدیکش می شود و می زند تخت سینه ستبر معین. تن سنگینش قدمی به عقب می رود و قاصدک داد می زند:<\/p>\n
ـ هان!؟ بگو! پسر کدوم پیغمبری؟! می خوای برم اون دختره آویز قبل منو بیارم برامون بگه؟ بگه از گل کاریات!؟ کم خوابیدی با این و اون؟ اگه کمتر از من نبوده، قد من گند زدی خودت!<\/p>\n
فک معین قفل می شود و برجسته! خیز می گیرد که به سمت قاصدک حمله کند و متین دستش را می کشد، به عقب هلش می دهد.<\/p>\n
ـ بس کنین دیگه!<\/p>\n
نگاهی به هردویشان می کند و صدا بالا می برد.<\/p>\n
ـ دم عقدتون به جای خوشیتونه؟ چی گیرتون میاد از این داد و بیداد کردنا؟! نمی تونین ادامه بدین تموم کنین! زورتون نکردم که هی راه به راه به هم بپرین و تن و بدن اون مادر بیچاره رو بلرزونین! نمی تونین، ادامه ندین! نمی تونین اعتماد کنین، نکنین! واسه چی من می گم الان موقع عقد نیس هی اخم و تخم می کنین!؟ واسه چی عقد بگیرین؟ واسه ادامه دادن این آبروریزیا؟!<\/p>\n
سر هر دو زیر می افتد و معین پوفی می کند و دستی از روی ته ریشش تا پشت موها و سرش می کشد. و محمدمتین ادامه می دهد:<\/p>\n
ـ دلیلتون چیه واسه عقد؟ کدوم وجه قابل قبولی دارین که ببینن و بگن اینا واسه ش ازدواج کردن!؟ با کدوم وجه مناسب می خواین برین زیر یه سقف؟!<\/p>\n
معین چشمی روی هم می فشارد و نفسی بیرون می دهد.<\/p>\n
ـ داداش…»<\/p>\n
سیرتحولات و دگرگونیها و جلوه های نمادین در آثار دانشور<\/h2>\n
مسألة اصلی ای که نگارندگان در صدد کشف وتبیین آن هستند، سیرتحولات و دگرگونیها و فراز و فرود و سطح وعمق جنبه ها و جلوه های نمادین و نیز رگه های مشترک نماد پردازی در آثار دانشور است.<\/p>\n
این سه اثر از آن رو برگزیده شد که اولاً دوره ای طولانی را از دوران آغازین قدرت نویسندگی دانشور تا امروز در بر می گیرد و جوهره تمام اندیشه ها و انگیزه ها و مطالعات و تجربیات او را در خود دارد؛ و تقریبا هر چه در این سه اثر کاویده و یافته شود، قابل تسرّی به آثار دیگر او نیز هست: «چون که صد آید، نود هم پیش ماست». ثانیاً در رمان، بهتر می توان بازیهای زبان و معنا را بررسید و اسرار اندیشه و تجلیات آن را واکاوید؛ گرچه داستان کوتاه از آن جهت که فشرده است، بمراتب بیشتر از رمان، نمادین تواند بود.<\/p>\n
دربارة نماد و رمز (Symbol) در اینجا تنها به تعریفی بسنده می کنیم که اجماع نسبی صاحبنظران را با خود همراه داشته، بر وجوه مشترک تعاریف متعدد متکی باشد. 1<\/p>\n
نماد، عبارت است از واژه، ترکیب، تصویر، شیء، حالت و رفتاری که بدون قرارداد و براساس زمینه های متشابه یا متداعی، در آنِِِ واحد علاوه بر معنای نخستین و ظاهری خود، دستِ کم، بر یک معنای دیگر نیز دلالت می کند– که لزوماً تنها معنای ثانویه و مجازی آن نخواهد بود و امکان تغییر، حذف و یا جایگزینی با معانی دیگر هم وجود دارد– مانند آب که نماد زندگی است؛ و نماد دانش، قدرت، نرمی و روانی (سستی)؛ ودر عین حال، نماد عالم معنا، حقیقت و جز آن نیز هست.<\/p>\n
این تعریف کلی، در ادبیات هم کم و بیش پذیرفته است و نیاز چندانی به تعریف جداگانه نیست؛ چنانکه پورنامداریان در مقایسة نماد و صور خیال، در عین قایل شدن قرابت زیاد بین آنها، نماد را متمایز می داند و در تبیین شباهت و تفاوت آنها چنین می گوید: « رمز تا آنجا که بر معنایی غیر از معنی ظاهری دلالت می کند-یعنی معنی مجازی دارد- به عنوان یکی از صور خیال در ردیف استعاره قرار می گیرد و چون علاوه بر معنی مجازی، ارادة معنی حقیقی و وضعی آن هم امکان پذیر است، باز به عنوان نوعی از صور خیال یک کنایه است.<\/p>\n
اما از آنجا که به علت عدم قرینه، معنی مجازی آن در یک بعد و یک سطح از تجربه های ذهنی و عینی و به طور کلی فرهنگی انسان محدود و متوقف نمی ماند، از صور خیال جدا می شود و از نظر ابهام، از استعاره و کنایه در می گذرد و در حدی بالاتر از آنها قرار می گیرد…. رمز گاهی بعد از تفسیر و توجیه صور خیال مطرح می شود؛ یعنی بیانی که خود دارای صورتهایی از خیال است، ممکن است در ورای این تصویرها بیان رمزی نیز باشد (پورنامداریان،1375: 33).<\/p>\n
– عوامل اساطیری و مذهبی، کم وبیش در نماد پردازی در داستانهای قبل از انقلاب مؤثر بوده اند.<\/p>\n
– پس از پیروزی انقلاب اسلامی،عوامل دیگری نیز مطرح می شوند؛چنانکه هم موضوعات عرفانی و مذهبی، هم موضوعات اساطیری و هم دلایل فنی و ادبی در نماد پردازی آشکارا دیده می شوند.<\/p>\n
تحلیل نمادپردازی در رمانهای دانشور<\/h2>\n
سیمین دانشور (1300-شیراز) نخستین زن رمان نویس ایرانی 2 و یکی از برجسته ترین رمان نویسان ایران است. گذشته از آثاری که در زمینة زیبایی شناسی نوشته و آثاری که ترجمه کرده 3، نخستین اثر او مجموعه داستان «آتش خاموش» است که شانزده داستان کوتاه را در خود جای داده، نخستین و تنها چاپ آن در سال 1327 رقم خورد وهیچ گاه تجدید چاپ نشد.<\/p>\n
تولد سیمین دانشور به عنوان یک داستان نویس را باید همزمان با انتشار مجموعة دوم او «شهری چون بهشت» دانست. در واقع، در این مجموعة ده داستانی و بویژه به تعبیر گلشیری (1363: 206 و 207)، در داستانهای «شهری چون بهشت» و «صورتخانه» می توان حاصل سالها تحقیق و تمرین او را بعینه دید.این مجموعه، نخستین بار در سال 1340 منتشر شد. اما اوج شهرت دانشور، حاصل نخستین رمان او «سووشون» (1348)است؛ گرچه هم مجموعه داستانهای «به کی سلام کنم» (1359) و «از پرنده های مهاجر بپرس» (1376) و هم رمانهای به هم پیوستة «جزیرة سرگردانی» (1372) و «ساربان سرگردان» (1380) بر دامنه اعتبار و شهرت او افزوده است.<\/p>\n
رمان سووشون تا سال 1380، پانزده بار تجدید چاپ شده و تنها چاپ پانزدهم آن در 33000 نسخه منتشر شده است؛ و این تعداد در قیاس با شمارگان آثار نویسندگان دیگر، گویای اقبال روزافزون به این رمان است که خود می تواند حاکی از موفقیت نویسنده در درک و انتقال درست مسائل جامعه به مخاطبان خود باشد.<\/p>\n
«سووشون» به فتح سین، در تیرماه سال 1348- دو ماه قبل از مرگ جلال آل احمد- و در 304 صفحه منتشر شد. زمان داستان، دهة بیست و مکان آن، شیراز است. شخصیتهای مهم آن، یوسف(مالک جوان وتحصیلکرده)، زری(همسر یوسف)، ابوالقاسم خان(برادر یوسف)، فاطمه (خواهر یوسف)، خسرو وهرمز(فرزندان یوسف و ابوالقاسم) وعزت الدوله (زن اشرافی و خواهر خوانده فاطمه) هستند.<\/p>\n
خلاصة داستان: هستی، فرزند یکی از دوستداران کشته شدة مصدق، در سالهای اول دهة پنجاه، در خانة توران، مادربزرگِ پدری اش که زنی مؤمن، فرهنگی و طرفدار سنت است زندگی می کند. با مادرش،عشرت، که پس از مرگ پدر هستی با مردی درباری و ثروتمند ازدواج کرده نیز بی ارتباط نیست. هستی دانشجوی هنر است.<\/p>\n
او هم در زندگی فرهنگی و اجتماعی و سیاسی و هم در زندگی شخصی و خانوادگی و حتی در ایمان و عقیده، کاملاً سرگردان است و مدام با افراد متعددِ متخالف و در عین حال همکاری چون توران، عشرت، مراد، سلیم، سیمین و استاد مانی سروکار دارد. او در کوران مبارزات روشنفکری، خواب وحشتناکی می بیند و در پی آن، روز به روز بر سرگردانی اش افزوده می شود؛ تا اینکه سرانجام، با ازدواج با سلیم، به آرامش می رسد و این آرامش در رؤیای او که در آخر داستان آمده، منعکس می شود.<\/p>\n
موضوع اصلی جزیرة سرگردانی، بیان اوضاع آشفتة سیاسی و اجتماعی ایران در دهة پنجاه و تسلط بیگانگان بر کشور در آن سالهاست، با زمینة حیرت و سرگشتگی روشنفکران و مبارزان سیاسی و تردید آنها بین عرفان اسلامی و آراء مارکسیستی. جزیرة سرگردانی، رمانی مدرن است با همة ویژگیهای آثار مدرن، مانند شیوة جریان سیال ذهن، زمان غیر خطی و مدوّر، کولاژ و تداعی های مکرر و با ساختاری پیچیده اما منسجم؛<\/p>\n
با این حال، مواردی از کاربرد تمهیدات و تکنیک های پسامدرن (پاینده،1385 :59-86) مانند پرداختن به هستی شناسی به عنوان عنصر غالب، بی نظمی زمانی در روایت رویدادها، درهم آمیختگی واقعیت و خیال، حضور گاه و بیگاه نویسنده-هم به عنوان شخصیتی داستانی و هم به عنوان خود نویسنده- و مواردی از این دست هم در آن دیده می شود (پاینده،،1382 :32-38.) و همچنین، سرشار از اشارات نمادین است. 5<\/p>\n
«ساربان سرگردان»، در شهریورماه سال 1380ش منتشر شد. شخصیتهای مهم آن، هستی، توران، سلیم، مراد، عشرت، سیمین، استاد مانی، طوطک وگنجور هستند. روایت بیشتر با زاویه دید بیرونی به شیوة دانای کل(سوم شخص)محدود به ذهن هستی و در مواردی، با زاویه دید درونی به شیوة تک گویی وبعضاً به شیوة جریان سیال ذهن، بیان شده و حوادث داستان بدون رعایت ترتیب وتوالی زمانی آمده است.<\/p>\n
خلاصة داستان: هستی ـ که در داستان پیشین سرانجام با سلیم ازدواج کرده و ظاهراً به آرامشی رسیده بودـ بر اثر دخالت خانوادة سلیم و به خواست خود او، از سلیم جدا می شود و سرانجام با مراد ـ که همراه او دستگیر و در جزیرة سرگردانی گرفتار می شود ـ ازدواج می کند. ازدواج آنها به دیدار طوطک با هستی می انجامد و در بحبوحة انقلاب، صاحب فرزند می شوند که نام همفکر مبارزشان مرتضی را بر او می نهند.مراد توسط بچه های پایگاه مقاومت مسجد، دستگیر و با وساطت برادر هستی آزاد می شود.در سالهای جنگ تحمیلی نیز مراد،عاقبت می تواند هستی را متقاعد کند تا اجازه دهد او به جبهه برود وخود در منزل بماند و در بزرگ کردن مرتضی بکوشد.<\/p>\n
موضوع اصلی«ساربان سرگردان»، بیان اوضاع پیچیده و مبهم فرهنگی،سیاسی واجتماعی کشور در اواخر حکومت پهلوی وعلل و زمینه های پیروزی انقلاب، بی نظمی اولیه در سالهای نخست پس ازپیروزی، ویرانگریهای جنگ تحمیلی و بحرانها وشرایط سخت حاصل ازجنگ و درعین حال،حماسه و ایثار رزمندگان اسلام است، با زمینة سرگردانی و بلاتکلیفی مقطعی جوانان و قراریافتن و سرزنده شدنِ نسبی آنان پس از پیروزی. این رمان هم مانند جزیرة سرگردانی، رمانی مدرن است؛ که در عین حال از جنبه های نیرومند پسامدرن نیز برخوردار است (پاینده،،1382 :32-38.)؛ با این حال، قدرت تأثیر و گیرایی رمانهای پیشین دانشور،بویژه سووشون را ندارد.<\/p>\n
در تمام بیست و سه فصل «سووشون»، فصول بیست گانة «جزیرة سرگردانی» وفصول دوازده گانة «ساربان سرگردان»، ساختار و نگاه و بیان نمادین پراکنده است و نمادهای این آثار چنان در اجزا و واحدهای ساختاری آنها تنیده شده است که کشف و استخراج آنها مستلزم تدقیق وتأنی بسیار است؛ و درمواضعی، نمادها –به تعبیر ویشر( Vischer) -چونان قند که در آب حل شود (کروچه،1381 :79) در کل اثر حل شده اند و کار پژوهنده را بغایت دشوار و بلکه او را با دست نیافتنی بودن مقصود روبه رو می کنند؛ به این علت، ادعای نگارندگان کشف و استخراج همة جلوه های نمادگرایی در این آثار نیست؛ بلکه غرض نمایاندن رگه ها و جلوه های اصلی نمادگرایانه و ارتباط و افتراق آنها در این سه اثر است.<\/p>\n
می توان نمادپردازی در یک اثر را با توجه به انواع نماد، زمینه های نمادپردازی، شیوه های نمادپردازی و جز آن بررسی کرد. انواع نماد هم خود، از منظرهای مختلف، متفاوتند و از هرحیث، قابل طرح و بررسی هستند؛ مثلاً از نظر دایرة شمول: عام و خاص؛ کلی و جزئی؛ محدود و نامحدود؛ وفردی و اجتماعی؛ بر اساس موضوع؛ نمادهای دینی، اساطیری، اجتماعی، جنگ، صلح، ورزش،… و جز آن؛ از نظر شکلی: نماد های زبانی (اسمها و برخی فعلها و حرفها) ونماد های تصویری ( تصاویر، اشکال هندسی و غیر هندسی، اجسام، صحنه ها، فضا ها، توصیفها)؛ از نظر کاربرد: شخصیتهای نمادین، زمان ومکان نمادین، تصاویر، توصیفها، اشیا، عناصر، جانوران وگیاهان نمادین و…(فروم،1378 :19-32و187-191و پورنامداریان، 1375 :8- 77 و ستاری،1384 :19-67).<\/p>\n
در این مقاله، از منظر موارد کاربرد نماد، رمانهای دانشور بررسی شده است. براین اساس، نمادگرایی در آثار یاد شده در چند بخش بررسی می شود:<\/p>\n
1) نمادگرایی در شخصیت پردازی <\/h3>\n
از این جهت، در رمان سووشون، بیشتر از همه می توان به شخصیت «یوسف» اشاره کرد. «یوسف» هم به قرینه نامش، سخنانش ونیز صفت او،«صدیق» 6 و اعتراضاتش به خواسته های نامشروع مستر زینگر و وابستگان و نوکران او و نپذیرفتن ستم (صص 12، 16، 48-54، 118، 119و…)،هم به قرینةراستگویی(صفت صدیق) و جان بر سر پیمان نهادنش:«… من آدم سر راستی هستم، اگر سرم برود، اهل دروغ و دونک نیستم» (ص24) و هم به قرینه عباراتی چون «امشب شب سووشون است…»؛ و «ترا به روح یوسف قسم می دهم که گریه نکنی… برای سیاوش گریه می کردم» (ص 291)؛و «زری نگاهش کرد و یادش به حضرت زینب افتاد» (ص 292) و «اگر من چهارده سال با او زندگی کردم، می دانم که همیشه از شجاعت… از حق…» (ص 292) و «بگذارید مردم در مرگش نشان دهند حق با او بوده…<\/p>\n
بعلاوه، با مرگ او حق و حقیقت نمرده، دیگران هم هستند…» (ص294) و «انگار کن، اینجا کربلاست و امروز عاشوراست تو که نمی خواهی شمر باشی.» (ص 298)، «کسی گفت: یا حسین، و…» (ص 298) و «در خانه ات درختی خواهد رویید و درختهایی در شهرت و بسیار درختان در سرزمینت» (ص 304) ونیز «همه شب حرف سیاوش را زدندو…» (ص 239) و تکرار تعبیر کربلای من همینجاست (148 و 304)، هم نماد امام حسین (ع) است که خود مظهر راستگویی، عدالتخواهی، حق طلبی، وفای به عهد، استقامت، ایثار و رنج دیدگی است؛ و هم نماد سیاوش که به گواهی شاهنامه، مظلومانه و در عین حق طلبی و پاکدامنی و رنج دیدگی کشته شد، و هم نماد پاکی و وارستگی و در عین حال زیبایی یوسف پیامبر (ع)؛ و حتی به قراینی از جمله فریاد رسی مسیح و… (صص 236- 238)؛ نماد مهربانی و فریادرسی مسیح (ع) و به تعبیر خود دانشور، یوحنای شهید است. 7 از دیگر شخصیتهایی که یا نقش نمادین دارند، یا نام نمادین و یا هر دو، می توان به این موارد اشاره کرد:<\/p>\n
– ملک رستم و ملک سهراب با اینکه در اوایل کار با بیگانگان همرایند، سرانجام با یوسف هماهنگ وهم پیمان می شوند و می توان گفت خود نماد قهرمانی و مقاومت دلیرانه علیه ستم حکومت و بیگانگان هستند و در نام و رفتارشان جلوه هایی ازویژگیهای دلیرانه و مردانه و آرمانخواهانه رستم و سهراب اساطیری متجلی است؛ گرچه یاغی حکومتند و از دست دولت گریزانند و برای شناسایی نشدن، چادر سر می کنند و یک جا نیز زری – هر چند از سر دلسوزی وخیرخواهی- ضمن تأیید سخن کنایه آمیزخان کاکا، به ملک رستم -که رمز مردانگی و قهرمانی است- خطاب می کند که «تو حرفهایش، این یک حرفش درست بود، خودتان را خیلی بی هوا نشان مردم داده اید، و قسمش داد که: ما که رفتیم چادر نماز خدیجه را سر کنید و از در پشت باغ خودتان را به جای امنی برسانید» (ص295)<\/p>\n
و این جملات، با اینکه جنبه واقعگرایی داستان را تقویت می کند و فضای دهشت باری را که در آن مردان دلاور ایرانی مجبورند خود را بپوشانند بخوبی ترسیم می کند، از قدرت نمادین والقایی آن می کاهد. دیگر، خود زری یا زهرا که نماد زن آزادة ایرانی مسلمان است و پشت و پناه و یاور یوسف (سیاوش) و ممثل فرنگیس و نیز زنان شجاع ایرانی (ص33) و اهل کمک به فرودستان و دستگیری وسرکشی از بیماران و دیوانگان است. نامهایی چون خسرو و هرمز نیز به جلوه های نمادین اساطیر و شاهان ایرانی اشاره دارند(ص 36)؛ خسروِِِِِ یوسف،کیخسروِِ سیاوش را نیز متجلی می کند.همچنین نامهای « سیاوش» (صص 188 و 292) و… .<\/p>\n
در «جزیرة سرگردانی»و «ساربان سرگردان» نیز برخی شخصیتها نمادینند: 8 <\/p>\n
– «توران» نماد زنان آگاه و توانا و متعالی ایرانی است و نام او نیز ]مجازاً به علاقه تضاد[ همان ایران(مادرو وطن گرامی و ارزنده ای) است که در طول تاریخ، فرزندان با ایمان، آگاه و شجاعی زاده و پرورده است که هر یک به نماد و اسطورة مردانگی و سرافرازی بدل شده اند؛ مردانی چون تهمورث، هوشنگ، فریدون، ایرج، رستم، اسفندیار، سهراب، سیاوش، آرش؛ امیرکبیر، مدرس، میرزا کوچک خان، کاشانی، مصدق، آیت الله بروجردی، امام خمینی و … و زنانی چون تهمینه، رودابه، گرد آفرید و…<\/p>\n
– هستی، نماد سرگردانی جوانان ایرانی در دهه های چهل و پنجاه است که از طرفی دچار ایسمها و ایده های متفاوت بودند؛ از طرفی سنتهای دینی و ملی را هم مفید و کارآمد و هم از جهاتی دست و پا گیر و تحکم آمیز می دیدند؛ و از دیگر سو، در عین اینکه غرب را عامل ویرانی و تباهی کشورهای شرقی و عقب مانده می دیدند، ته دل، صنعت پیشرفته و جامعه مدنی مردم سالار آنها را می ستودند؛ از جهتی به افتخارات گذشته چشم داشتند و از جهتی همان گذشته را عامل ترس و تباهی و واپس ماندگی خود می دانستند. هستی نماد وجهه دیگری از زن ایرانی هم هست؛ عنصری که از سویی باید اختیار و تجربه لازم را برای پروردن فرزندان رشید کسب کند؛ از سویی خود نیازمند رسیدن به خودباوری است؛و از جهتی با اقتدار کامل جامعه مردسالار رو به روست. هم حرفه هستی و هم عشرت، هم نماد ایران به تاراج رفته بر دست بیگانگان و نااهلان است و هم نماد زن جدید و تهی از فرهنگ و سنت و دین ایرانی است که چون پشتش خالی است و به هیچ پیشینه و سنتی متکی نیست، متزلزل و بد راه است؛ مگر آنکه به خویشتن خویش برگردد و زمانی که به خانة توران می رود، در واقع، به شکلی نمادین، از ابتذال توبه می کند و به اصل خویش باز می گردد. بازگشت او، در کنار حوادث نمادین دیگری مانند نمایشهایی که در خانه «موری»برپا می شود، احمد گنجور را نیز بیدار می کند.<\/p>\n
گنجور،نماد مردانِِ بی ریشة درباری وایرانیان خودفروخته ای است که-گرچه ظاهراً همة سنتهای ملی مانند نوروز را با تشریفات تمام برگزار می کنند- کاملاً غربزده شده اند و همة اصالت وهویت وغیرت خویشتن را درباخته اند.موری نیز از این دسته است.<\/p>\n
– سیمین و نیز استاد مانی، نماد روشنفکران فرهیخته ای هستند که با تمام وجود، فرهنگ و سنن ایرانی را دوست دارند و می کوشند این فرهنگ و سنتهای ارزشمند و دیرینه آن را در کنار آموزه های جدید درسی و فکری به جوانان بیاموزند.این نمادها با نامهای آشنای دیگری، چون: جلال، ملکی، مصدق و فاطمی برجسته تر می شوند.<\/p>\n
– مراد و سلیم ومرتضی، مظهر طبقه ای دیگر از روشنفکرانند؛ کسانی که راه نجات کشور را تنها در مبارزة مسلحانه می بینند(1380: 79) و به رغم تحصیلات و نیز دانش و فرهنگی که از امثال سیمین و استاد مانی آموخته اند، روش آنان را ناکارآمد می دانند.اما از طرفی، سلیم نماد طیف دیگری نیز هست؛ طیف عرفان گرا وشیفتة معنویات و آموزه های عرفانی و دینی.<\/p>\n
– مسترکراسلی و سرادوارد هم نماد غرب و استعمارند و عاملان اصلی تبدیل ایران به جزیرة سرگردانی هستند.<\/p>\n
– طوطک – که چونان شخصیتی داستانی چند جا ظاهر می شود- نیز کاملاً نمادین است و نماد نفس مطمئنه و ناخودآگاه راوی و همة انسانهاست که تنها بر هنرمندان و انسانهای درون بین و خلاق ظاهر می شود.<\/p>\n
2-نمادپردازی درصحنه آرایی وتوصیف<\/h3>\n
در سووشون، وصف چشمان یوسف که زمرّدوار زینگر اژدهاصفت و دیوسار را می پایید (ص12)؛ متضمن اشارة نمادین به عقیده ای کهن و اساطیری است که بر اساس آن، راه دفع اژدها، همراه داشتن و استفاده از زمرد است؛ چنانکه مولانا می گوید: «گر اژدهاست بر ره، عشقی است چون زمرد\/ از برق این زمرد هین دفع اژدها کن» (1363 :764).<\/p>\n
صحنة شعرخوانی مک ماهون و شعر او مبنی بر لزوم آبیاری درخت با خون (صص12-15)؛در این صحنه، اشاراتی به درختان شهر، ازجمله «سرو با آن آزادگی»، و نیز به«سرزمین آریاها» و«درختی که باید با خون آبیاری شود» و«طیاره ای که اسباب بازی برای بچه ها بریزد» شده است که همگی به گونه ای نمادین،به وضع آن روز ایران ( در بحبوحة جنگ جهانی و زیر سلطة بیگانگان) و لزوم فداکاری و شهادت برای حفظ و حراست از آن اشاره می کنند.<\/p>\n
صحنه های ده و اعمال و رفتار و گفته های خیالی زری و یوسف و زن چارقد سیاه و سوگواری یوسف(سیاوش) (صص 268-275) که موضوعات، ماجراها و اعمال و رفتار های اساطیری، دینی و فرهنگی را تداعی می کند.<\/p>\n
در جزیرة سرگردانی و ساربان سرگردان:مثلاً خوابهای هستی در جزیره سرگردانی (صص 5، 6، 325 و 326) و در ساربان سرگردان (صص 193،201و 203) هستی، در رؤیای اول،دنیایی تیره و تار و مرگ زده می بیند و نمادها (سرزمین ناشناس،درختهای ناشناخته،برگهای سوخته،نقشهای کژدم و مار،گنجشکهای مرده و بال شکسته و…)،همه،تأویلی اینچنینی دارند، ولی در رؤیای دوم،برعکس است (جادة هموار،درختهای سروناز،استخرآت گلی، اسب قره قاشقا، کلید طلایی،آسمان بی ابر،پرنده،پرواز و…)؛که نمادهای سعادت و خوشبختی اند. صحنه جشن عیدنوروز در خانه آقای گنجور که خود مجموعه کاملی از نمادهای باستانی و ملی ایران است (صص115-137)، روز برفی و دیدار مراد و هستی و سخنان سهروردی درباب خیمه زدن سپهسالار عشق بر دل وخاصیت آزاد کنندگی عشق(ص176) که در عین حال، عشق مراد و هستی را تداعی می کند؛<\/p>\n
نمونه های دیگر: بساط سفرة عقد(ص7)، رقص زنها با مردهای بیگانه(ص11)، وصف محلة مردستان (ص18)، تصور و تصویر ذهنی زری در باب کارها و گفته های یوسف در اتاق دوقلوها (ص17)، خواب خسرو و تعبیر آن (ص 96)، پاره کردن هندوانه های کال و زرد رنگ (ص 195)، وصف خوابهای زری (صص 238 و 239)،رفتارهای کلو(ص 236 و237)سخنان پیشکار یوسف(ص 254)وصحنة تشییع جنازة یوسف (صص288، 289، 291، 296، 300، 303 و 304) از سووشون، و ماجراها وصحنه های تلخ در شهر حلب (ص232)، آمدن جلال به اتاق سرد (ص264)وتوصیف حالات مراد و سلیم و هستی(ص316-326)و درحوضخانة سلیم(صص316-325) ونمایشهای خانة موری (صص198-257)، کابوس جزیره (صص 194-205) و…. از دو کتاب دیگر.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
معرفی کتاب توبه شکن کتاب توبه شکن نوشتهٔ زهرا قاسم زاده (گیسو) است. انتشارات شقایق این کتاب را روانهٔ بازار کرده است. این رمان داستان دختری را که تابوشکنی می کند و قصهٔ مردی را که توبه شکنی می کند، روایت کرده است. برای دانلود رمان عاشقانه توبه شکن می توانید به سایت ما مراجعه نمایید. درباره کتاب توبه …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[75,100],"tags":[],"class_list":["post-20620","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-75","category-100"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ijmarket.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ijmarket.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ijmarket.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ijmarket.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ijmarket.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20620"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ijmarket.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20620\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52950,"href":"https:\/\/ijmarket.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20620\/revisions\/52950"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ijmarket.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ijmarket.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ijmarket.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}