فیلم و هنر

زندگی نامه استاد شهریار؛ شاعر عاشق پیشه


تیتربرتر: سید محمدحسین بهجت تبریزی (۱۱ دی ۱۲۸۵ – ۲۷ شهریور ۱۳۶۷) متخلص به شهریار، شاعر ایرانی بود. او اهل تبریز بود و به زبان‌ ترکی آذربایجانی و فارسی شعر سروده‌است. شهریار در سرودن گونه‌های دگرسان شعر مانند قصیده، مثنوی، غزل، قطعه، رباعی و شعر نیمایی چیره‌دست بود .


زادگاه استاد شهریار


خشگناب روستایی است واقع در آستان آذربایجان شرقی که زادگاه محمد حسین شهریار، شاعر آذری زبان ایران است. خشگناب در دامنه کوه‌های بزقوش قرار گرفته و آب و هوایی دلپذیر دارد. شاید بتوان این لطافت فضا را دلیل روح حساس و ذوق شعر استاد دانست. در حال حاضر عنوان شناسنامه آذربایجان به این روستا تعلق گرفته است. منزل پدری استاد که دوره کودکی و نوجوانی ایشان در آنجا سپری شد هنوز پابرجاست و قابلیت تبدیل شدن به موزه فرهنگی را دارد.   


دوره کودکی و جوانی شهریار


دوره کودکی شهریار با روزهای انقلاب مردم تبریز علیه حکومت مستبد محمدعلی شاه و درگیری‌های شهری همزمان شد. همین باعث شد تا پدر خانواده را برای در امان ماندن جان به زادگاه خود یعنی خشگناب بفرستد. به این ترتیب دوره کودکی شهریار در روستاهای آن منطقه سپری شد و تحصیلات ابتدایی را در مکتب خانه روستا و نزد پدر شروع کرد. پدر فرزانه او طلبه بود که اجتهاد داشت.


www.titrebartar.com

شهریار


 


محمد حسین پس از پایان تحصیلات مقدماتی، دوره متوسطه را در مدارس “فیوضات” و “متحده” گذراند. سپس در سال 1300 بود که با مهاجرت به تهران تحصیلات خود را در دارالفنون ادامه داد. در سال 1303 به مدرسه طب وارد شد و پس از 5 سال تحصیل در شاخه پزشکی، درست یک سال پیش از دریافت درجه دکتری پزشکی در اثر تالمات روحی که پیدا کرده بود این رشته را رها کرد. استاد شهریار در اینباره می‌گوید” این رشته با روحیاتم همخوانی داشته و بعد از هر عمل جراحی احساس ضعف پیدا می‌کردم و حالم بهم می‌خورد”.


بیشتر بخوانید:



زندگی نامه نصرالله سروری


بیو گرافی دکتر انوشه استاد سخنوری و دانش


پس از ترک تحصیل در رشته پزشکی، در سال 1310 در اداره ثبت تهران شروع به کار کرد و سپس به نیشابور و بعد از آن به مشهد انتقال یافت و تا سال 1314 در این استان بود. بعد از به تهران بازگشت و در بانک کشاورزی اشتغال یافت و سرانجام در سال 1332 به زادگاه خود تبریز مراجعت کرد.


اولین شعر او


اولین شعر خود را در 14 سالگی و زمانی که کارگر منزلشان به نام «رقیه» برای ناهارش آبگوشت درست کرده بود و او که برنج دوست داشت خطاب به رقیه می گوید:


شعر به زبان ترکی : [رویه باجی، باشیمن تاجی / اَتی آت ایته / من وئر کته]


(ترجمه: خواهر رویه (رقیه) تاج سرم / گوشت رو بنداز جلو سگ / بده به من کته (برنج)


ماجرای شهریار و معشوقه اش ثریا


شهریار در اوایل تحصیل پزشکی عاشق دختری بنام ثریا دختر عبدالله امیرطهماسبی (فرمانده گارد احمدشاه قاجار) شد و تا چند سال ارتباط عاشقانه ای با او داشت. این رابطه اما با بخاطر رقیب عشقی اش «چراغعلی سالار حشمت» که پسر عموی رضا شاه بود به شکست انجامید و ثریا مجبور به ازدواج با او شد.شهریار پس از ازدواج ثریا قبل از فارغ التحصیلی، درس را کنار گذاشت و به نیشابور رفت و تا سال 1314 در سازمان اسناد این شهر مشغول بکار شد اما اواخر سال 1314 بخاطر بیماری به تهران اعزام شد و دوباره عشق سابق خود را دید.


www.titrebartar.com

ثریا


 


ثریا برای عیادت از شهریار به دیدن او در بیمارستان رفت و در آنجا شهریار این غزل را سرود:


آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا                       بی وفا حالا که من افتاده ام از پا چرا


سرودن حیدر بابایه سلام


شهریار تا مدت ها به سرودن شعر فارسی ادامه داد تا اینکه مادرش از او خواست اشعاری بسراید که هم خودش و هم سایر همشهریانش بفهمند. این درخواست چنان او را تحت تاثیر قرار داد که تمام وقت خود را صرف سرودن شاهکار ادبیات آذربایجان بنام «حیدربابایه سلام» کرد. این کتاب شعر  ظرف یکسال 1329 تا 1330 سرود شد که این منظومه ترکی تاکنون به 90 زبان زنده دنیا ترجمه شده است.


www.titrebartar.com

شهریار


 


ازدواج


شهریار در سال 1332 بعد از 33 سال دوری از تبریز به زادگاهش برگشت و با استقبال عجیب مردم روبرو شد. بعد از یکسال زندگی در تبریز سال 1333 و در 48 سالگی با نوه دختر عمه اش خانم عزیزه عبدالخلقی که معلم 21 ساله ای بود ازدواج کرد. ثمره این ازدواج دو دختر بنام های شهرزاد و مریم و یک پسر بنام هادی می باشد.


www.titrebartar.com

خانواده شهریار


 


شهریار و انقلاب اسلامی ایران


شهریار حدود یک دهه از انقلاب اسلامی ایران را درک کرد و اشعاری در حمایت از انقلاب و رهبری آن امام خمینی سروده است. او با سرودن اشعاری چون سلام، مقام رهبری، نوروز انقلاب، طلیعه انقلاب، یوم الله ۲۲ بهمن و هفت تیر، احساسات خود را با زبان شعر نمایان ساخت. مجموعه اشعار او در این باره تحت عنوان انقلاب اسلامی و شهریار در جلد سوم دیوان او جمع‌آوری شده است.


در پیام تسلیت آیت الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، به مناسبت درگذشت شهریار آمده است که وی همه سرمایه هنری خود را در هدف و راهی گذاشت که کشور و مردم آن را برگزیدند و برای آن فداکارای کردند. شهریار انقلاب،‌ جهاد و شهادت را در شعر روان و روشن خود سرود. او قرآن مجسم و زنده را در انقلاب اسلامی مشاهده کرد و خود را در خدمت انقلاب گذاشت.


داستان تخلص شهریار


محمد حسین بهجت تبریزی پس از مهاجرت به تهران در سال ۱۳۰۰ تخلص شیوا را برای خود انتخاب کرده بود؛ اما تصمیم گرفت تخلص جدیدی برای خود برگزیند و به‌دلیل ارادات خاصی که به حافظ داشت، دو بار از دیوان غزلیات حافظ تفال زد و هر دو بار کلمه شهریار آمد. ازاین‌رو این تخلص را برای خود برگزید.


غم غریبی و محنت چو بر نمی‌تابم                         روم به شهر خود و شهریار خود باشم


دوام عمر او ز ملک او بخواه ز لطف حق حافظ            که چرخ این سکه دولت به نام شهریار زدند


آثار شهریار


اشعارش متنوع و در بردارنده انواع شعر و قالب های گوناگون است و تا به حال به صورت های مختلف منتشرشده است نخستین دفتر شعر او در سال های (1310-1308)، شمسی با مقدمه های استاد بهار، سعید نفیسی، پژمان بختیاری از سوی کتابخانه خیام و آخرین مجموعه شعرش پس از در گذشت وی (در تابستان 1369) به عنوان جلد سوم دیوان شهریار شامل اشعار منتشر نشده از سوی انتشارات رسالت تبریز در پانصد صفحه انتشار یافت.


سپس کلیه اشعار وی در یک مجموعه چهار جلدی توسط انتشارات زرین به چاپ رسید. طبق شمارشی که از کلیات اشعارش به عمل آمده،  دیوان های مختلف او شامل بیست هزار و شصت بیت شعر سنتی و حدود15 منظومه و شعر آزاد در قالب های تازه است.


برخی عناوین اشعار شهریار


  • حیدربابا (به زبان آذری)

  •  سهندیه (به زبان آذری)

  •  علی ای همای رحمت

  •  علی و شب

  •  دو مرغ بهشتی

  •  افسانه شب در 1624 بیت، که مفصل ترین مثنوی شهریار است.
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا